Zabójczy barszcz!

Przybył do nas w latach 50. ubiegłego stulecia. Sprowadzony z Kaukazu miał być dobrą paszą dla zwierząt. Wymknął się jednak spod kontroli, napotkać go można w przydrożnych rowach i na łąkach – barszcz Sosnowskiego. To ziele popularnie występujące w Polsce. Ma działanie toksyczne i alergizujące.

Zdjęcie groźnego barszczu nadesłał do naszej redakcji jeden z Czytelników, który poinformował nas, że rośnie on swobodnie w Strzelcach, w okolicach ulic 1 Maja i Zakładowej.

- Niedaleko są zabudowania, dzieci przejeżdżają tędy na rowerach. Rośliny są wysokie, okazałe, mogą wzbudzić zainteresowanie, by je dotknąć czy zerwać – przewiduje Czytelnik. – Niedawno wycinano tutaj trawę na poboczach. Barszcz rośnie ponad metr od drogi i niestety pozostał...

CZY POWINNIŚMY BAĆ SIĘ BARSZCZU?
Zapytaliśmy Michała Śliwińskiego z Instytutu Biologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Dlaczego roślina uważana jest za groźną?
Jej sok i olejki eteryczne zawierają w wysokich stężeniach pochodne kumaryn, ale także dużo estrów, aldehydów i długołańcuchowych węglowodorów. Taka mieszanka wywołuje efekt poparzenia (nawet II i III stopnia), który jest wspomagany przez światło słoneczne i wysoką temperaturę. Stanowi duże zagrożenie w okresie letnim, kiedy kwitnie i owocuje. Już samo przebywanie w jej pobliżu jest niebezpieczne z powodu unoszących się w powietrzu olejków eterycznych. Nawet przypadkowe dotknięcie może skończyć się lekkim poparzeniem. Dużo bardziej niebezpieczny jest sok rośliny, który po przedostaniu się na skórę tworzy ropiejące, trudno gojące się rany. Jeżeli przedostanie się on do oczu, może spowodować trwałe oślepnięcie. Barszcz jest również niebezpieczny z przyrodniczego punktu widzenia. Szybko tworzy zwarte zarośla, zacieniając i utrudniając wzrost rodzimych gatunków roślin.

Jak barszcz wyplenić?
Do tej pory nie opracowano skutecznej metody walki. Koszenie, opryski herbicydami, głęboka orka czy wapnowanie gleby nie przynoszą szybkich rezultatów. W przypadku pojedynczych roślin, na baldachy można zakładać plastikowe worki. Po wydaniu nasion przez roślinę, kwiatostan otoczony workiem ścina się i poddaje spaleniu. Skuteczne pozostaje również wykopanie rośliny razem z korzeniem jeszcze przed okresem kwitnienia. Pojedyncze zabiegi są jednak nieskuteczne, należy je powtarzać 2-3 razy w roku, a dopiero po kilku latach regularnych działań, populacja barszczu może ulec zmniejszeniu.

Skąd wziął się w Polsce?
W Polsce rozprzestrzeniają się dwa gatunki barszczu o podobnej biologii. Barszcz Mantegazziego od II połowy XX w. był sadzony w przydomowych ogródkach jako roślina ozdobna lub przy pasiekach na pożytek dla pszczół. Barszcz Sosnowskiego od lat 50-tych miał stać się wysokoplenną rośliną paszową, cudownym lekiem dla polskiego rolnictwa. Nasiona sprowadzono z ogrodu botanicznego w Kijowie i po kilku latach badań w Ośrodku Aklimatyzacji Roślin w Krakowie, barszcz rozsyłano do PGR-ów w całej Polsce. Jednak trudności w zbiorze rośliny i choroby bydła po jej zjedzeniu spowodowały, że w latach 80-tych XX w. plantacje porzucono, a barszcz zaczął się plenić bez kontroli.

Gdzie na Opolszczyźnie występują najliczniejsze stanowiska barszczu Sosnowskiego?
Można je odnaleźć w sąsiedztwie dawnych PGR-ów, na ugorach, wzdłuż dróg i w dolinach rzecznych. Większe stanowiska barszczu Sosnowskiego znajdują się w rezerwacie Góra Gipsowa koło Kietrza i w Radzikowie koło Otmuchowa. Barszcz rośnie także w otulinie Parku Krajobrazowego Gór Opawskich.
BEA