Tej chorobie nie można zapobiec

Tej chorobie nie można zapobiec

Cukrzyca to obecnie choroba cywilizacyjna. Cierpi na nią ponad 3 mln Polaków, niemal 10% społeczeństwa. O tej niesłodkiej chorobie rozmawiamy z internistą i kardiologiem Piotrem Faryanem.

 

Na początek usystematyzujmy: istnieje cukrzyca typu 1 i 2, czym się różnią?

 

- Najkrócej mówiąc cukrzyca polega na przewlekle podwyższonym poziomie glukozy w surowicy krwi. Cukrzyca typu 1 to choroba pojawiająca się u ludzi młodych, często już u dzieci i młodzieży. Polega na bezwzględnym braku produkowanego przez trzustkę hormonu - insuliny. Cukrzyca typu 2 polega na względnym niedoborze insuliny, pojawia się w dorosłym życiu człowieka.

 

W tej rozmowie skupimy się na tym drugim przypadku. Czy tej drugiej cukrzycy można zapobiec?

 

- Nie wiadomo do końca, skąd się bierze cukrzyca. Na pewno rolę odgrywa tu czynnik genetyczny. Jeśli w rodzinie mieliśmy przypadki zachorowania na cukrzycę u dziadków, rodziców, rodzeństwa, to wiadomo, że ta choroba u nas także może się ujawnić. Cukrzycy nie można zapobiec, ale można odsunąć w czasie jej początek. Im większa dbałość o profilaktykę, tym większa szansa na późniejszy początek choroby. Cukrzyca to choroba metaboliczna, ale bezpośrednio przekładająca się na układ sercowo-naczyniowy. To jeden z głównych czynników ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej, udarów mózgu... Zapobiega się jej tak samo jak chorobom z kręgu sercowo-naczyniowego: zaczynamy od odrzucenia używek, zachowania diety i wysiłku fizycznego.

 

W naszej poprzedniej rozmowie omawialiśmy te kwestie, ale nasunęło mi się jedno dodatkowe pytanie: co z ruchem u osób, które na co dzień pracują fizycznie i mają tego wysiłku sporo? Czy one też muszą się gimnastykować?

 

- Oczywiście. W profilaktyce chorób nie chodzi o wysiłek w pracy. Ma to być aktywność tlenowa, podczas której człowiek zapomina o pracy i problemach. Po takiej dawce ruchu mamy czuć zdrowe zmęczenie, większy apetyt. Nawet osoba pracująca fizycznie powinna znaleźć czas na taki czynny relaks!

 

W jaki sposób diagnozuje się cukrzycę?

 

- Osoby obciążone genetycznie, po czterdziestce, pięćdziesiątce, otyłe - powinny zwrócić uwagę na czynne poszukiwanie choroby. Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie bardzo prostych badań laboratoryjnych. Podstawą jest oznaczenie glukozy w surowicy krwi. Ze względu na powtarzalność, badanie to wykonuje się z żylnej krwi obwodowej. Dwukrotnie oznaczona glukoza powyżej 126 mg/dl pozwala postawić rozpoznanie cukrzycy, a każdy poziom powyżej 100 mg/dl powinien skłonić nas do wykonania tzw. testu obciążenia 75 g glukozy. To badanie wykonuje się na czczo. Trzeba sobie zarezerwować dwie godziny. W tym czasie krew jest pobierana od pacjenta dwukrotnie: na czczo oraz po wypiciu wskazanej dawki glukozy. Pamiętajmy, że w tym czasie nie powinniśmy wychodzić z laboratorium. Wynik glukozy we krwi po obciążeniu ma być miarą sprawności trzustki, a wysiłek fizyczny, jakim będzie wyjście z laboratorium na przykład na zakupy, mógłby dać wynik fałszywie ujemny, bo w czasie ruchu glukoza spala się w mięśniach. Na podstawie tych dwóch wyników: na czczo i po obciążeniu można jednoznacznie wykluczyć lub potwierdzić rozpoznanie cukrzycy.

 

A jeśli ktoś nie wie o obciążeniu genetycznym? Kiedy powinien zacząć się martwić?

 

- Cukrzycę można również podejrzewać na podstawie pewnych dolegliwości. Są to: nadmierne pragnienie, oddawanie dużej ilości moczu, ogólne osłabienie, spadek masy ciała. Mając takie objawy powinniśmy sprawdzić poziom glukozy we krwi.

 

Co będzie się działo, gdy lekarz zdiagnozuje u nas chorobę? Cukrzyca to wyrok?

 

- Często w momencie rozpoznania choroby cukrzycę mamy już od kilku lat. Choroba ta rozwija się podstępnie, zwykle nie dając klarownych objawów, jak te wymienione wcześniej. Cukrzyca pozostaje z nami do końca życia. Pamiętajmy, że im lepsza kontrola poziomu glukozy we krwi, tym skuteczniejsze zapobieganie powikłaniom choroby i dłuższe życie.

 

W dzisiejszych czasach leczenie cukrzycy najczęściej zaczyna się od leków doustnych. Mamy nowoczesne, inteligentne leki, które odsuwają w czasie konieczność włączenia wstrzykiwanej insuliny. Poza tym konieczna jest redukcja masy ciała w przypadku wystąpienia otyłości oraz właściwa dieta: maksymalne możliwe wykluczenie cukrów prostych.

 

Z cukrzycą da się żyć, a dieta cukrzycowa nie musi być straszna. Pacjent zgłaszający się do poradni diabetologicznej, poza fachową pomocą lekarską, otrzyma między innymi praktyczne informacje dotyczące diety, a profesjonalny edukator dietetyczny dokładnie opowie, jak komponować zdrowy jadłospis.